zilver, zeker

12.09 

joke hermsen's stil de tijd herlezen. herlezen: nodig om de neus op het feit te drukken dat er heel veel binnen komt waarvan ik eigenlijk geen besef heb terwijl het aan het gebeuren is: ik bedoel ideeën die—

ik moet nu denken aan iets dat ik las in the master and his emissary van iain mcgilchrist (heb het ongeveer honderdtien pagina's volgehouden maar iets in dit boek maakt me ontzettend slaperig. het probleem: alle voorbeelden, en de vaktaal. denk ik. ga het opnieuw proberen als ik niet langer een burn-out-brein heb): het is eigenlijk niet gerelateerd maar volgens mijn brein dus wel: het feit dat er erg veel communicatie plaatsvindt naast/ buiten de taal om. lichaamstaal, etcetera. en dat die communicatie meestal onbewust (giving me hope) tot stand komt. voorvalt. beweegt. hoe omschrijf je een gebeuren dat niet gezien kan worden als zijnde iets dat begint, eindigt.

(hoop omdat ik alleen enigszins tot communiceren in staat ben door middel van dit: bloggen: schrijven: met pen op papier of in de leegte van het zwarte gat alhier (niemand die dit leest = opluchting/ isolatie). tegelijkertijd maak ik me zorgen dat mijn lijf verkeerde verhalen vertelt; toen ik jong was liep ik blijkbaar zo hooghartig door school dat iemand de manier waarop ik door het gebouw bewoog kon omschrijven als "alsof je de ruimte, het gebouw, bezit". het was een compliment, maar ik weet wie ik was in die periode & ik was allesbehalve zelfverzekerd. maar ik weet, en ik hoop grondig dat anderen dit ook weten: mensen die zelfingenomen overkomen zijn meestal niet zo zeker van zichzelf. (maar wat is de boodschap die ik wil overbrengen? zou ik daar überhaupt mee bezig moeten zijn—is niet een vraag. maar het speelt.)

wel. praten kan ik ook. maar de dingen die er werkelijk toe doen durf ik niet ter sprake te laten komen. zoiets. de laatste tijd ervaar ik een soort controleverlies in bepaalde situaties, heel klein en het heeft waarschijnlijk te maken met sensaties die nieuw voor me zijn. i quietly lose my mind, sometimes. after realising i'm moving through the moments without noticing myself, like on autopilot, ik bedoel de sinaasappelpers al schoonmaken terwijl ik nog niet genoeg sap heb; only after some long & slow moments can i recover my breath and mind. never felt like this before. it is instant panic. het lijkt er op dat ik bepaalde ervaringen, die door een groot deel van mijn medemensen al wordt ervaren tijdens de puberteit, pas nu tegen kom. paniek, obsessie, irrationeel denken & doen. geesten? zilver, zeker.)

terug naar stil de tijd.
ik realiseer me wederom hoe belangrijk het is om stil te staan bij wat er *binnen* komt.
(herhaling. maar zonder herhaling geen duren, geen blijven. steeds meer verlangen naar connectie met een herhalen. naar iets met wortels.
maar het is wellicht al te laat.)

*

naast bachmann's ondine las ik ook graag over simeon ten holt. ik luister nu naar zijn canto ostinato. volgens mcgilchrist was er muziek alvorens taal ontstond. zelfs: taal is een vertakking van muziek.

muziek is voor ten holt, anders dan taal, geen uitdrukking 'voor iets', maar een uitdrukking 'van iets', schrijft hermsen. opmerkelijk: anders dan taal. hoe langer ik hier over nadenk, hoe duidelijker voor mij wordt dat taal, schrijven, juist ook een uitdrukking is 'van iets'. een 'iets' buiten het zelf of in ieder geval buiten dat wezen dat leeft volgens kloktijd, dat leeft in 'duur': de tijd die niet bestaat uit opeenvolgende momenten maar juist dimensie heeft. is, misschien wel. of simpelweg niet 'momenten' is maar een eeuwigdurend zijn. 

volgens bergson, de man van 'duur', is de mens als een 'meestentijds van zichzelf vervreemde automaat', die alleen nog in staat is 'op praktische wijze op de prikkels uit zijn omgeving' te reageren [.. ] niet alleen zijn vrijheid maar ook zijn geweten en menselijkheid kwijt.

ik plaats deze woorden hier omdat het me doet denken aan het uitdrukken 'van iets': aan het besef dat we, de mens, meer zijn dan alleen dit stoffelijke wezen dat vooral praktisch reageert op prikkels uit zijn omgeving, ofwel externe prikkels. altijd paraat staande om te reageren op iets buiten het zelf. altijd slechts een reactie. automatisch reageren. autopilot. geen ruimte, margins, om na te gaat wat er binnen speelt in relatie tot—de wereld te vlug, too demanding, te groot te veel.

*

ten holt: in het patroon van mijn doen en laten treft mij een bepaalde karakteristiek. ik registreer een soort (psychische) energie, die mij dwingt tot een inspanning die, hoe uitzichtloos ook, steeds wordt hervat. er is reden genoeg om het op te geven en je zult ze de kost moeten geven, maar toch. in de herhaling van die inspanning en de spreekwoordelijke onaanzienlijkheid daarvan zie ik een toegang tot het begrip "kennen" of liever tot mijn verhouding tegenover de zin van het leven.

en: achter de horizon van het leven [bestaat] een werkzaamheid (..) die, zonder nadrukkelijk op de erkenning van haar betekenis aan te dringen, van invloed is op de inhoud van het denken en op de inrichting van het bestaan.

*

ten holt: creativiteit is onteigening van bezig

woolf: art is being rid of all preaching: things in themselves

hoe te schrijven over iets waar je niet over schrijven wilt

23.08.2025 

geen gierzwaluw meer te zien. als ze komen begint de lente; bij hun verdwijnen, juist als je gewend bent geraakt aan hun aanwezigheid, is de zomer ten einde. ik zweer dat er al een beetje herfst is, ik kan haar ruiken en zien. bomen verliezen blad maar dat heeft vooralsnog te maken met droogte. vooral populieren hebben het moeilijk. er viel een klein beetje regen, vannacht en vanmorgen. eigenlijk was het geen regen, alles waaide weg alvorens iemand/ iets er nat van kon worden. 

* 

gisteravond en vanmorgen in joke hermsens stil de tijd gelezen; over undine en ingeborg bachmann. 

bachmann: in de strijd tussen het mogelijke en het onmogelijke vergroten wij onze mogelijkheden. 

& ik kan alleen maar nadenken over dat waar ik niet over schrijf. waar ik maar niet over blijf schrijven, waar ik blijvend niet over schrijf. waar ik van wegblijf. waar ik bang voor ben. maar undine. mag ik fragmenten plaatsen en het vervolgens laten sudderen—of het de tijd, de ruimte geven om meer sens te maken (van het engelse ‘making sense’, ik weet dat de nederlandse taal geen ‘sens’ bevat maar waarom dan wel ‘nonsens’); zo toch te schrijven over dat waar ik niet over schrijf. 

*

al sinds april een document met de titel ‘hoe te schrijven over iets waar je niet over schrijven wilt’ (slechts vragen. of, een vraag die zichzelf aldoor uitbreidt/ verlengt):

1. omdat het alles alles infecteert omdat het net zo alles stil legt
2. alsof een open raam (maar dat is verliezen en daar zijn we nog lang niet)
(..)
4. zeggen dat de woorden er niet zijn dat het lucht is als weerspiegeling de dagen vroeg een haan te vroeg
5. doen alsof maar dan dubbel
6. dagen te lang ik lees over dood daar leeft een ander waar haal ik zoveel tijd vandaan terwijl zij—
en ik stap en stap maar blijf onzichtbaar
toe te ren (nen)
6. een droom: jouw hand op mijn buik vraagt waar en je wijst en wijst en ik zeg ja daar
7. maar wat zijn woorden in het donker
nog- donker

*

undine is een van de vele waterwezens in fictie die alleen onder voorwaarden op land kunnen, mogen leven—er zijn allerlei varianten, ik weet niet waar de oorsprong ligt; undine is een zeemeermin. bachmann’s undine komt alleen als ze geroepen wordt. in het verhaal wordt ze naar de zee terugverbannen omdat, althans volgens hermsen, undine ‘een te grote bedreiging voor zijn [hans'] bestaan’ vormt & de man die haar eens riep en al zijn drukke bezigheden voor haar pauzeerde (‘heimelijk is de mens het nooit met zichzelf eens, niet met zijn huis, zijn werk, zijn leven, niet met alles wat vastligt’ (bachmann): hij verlangde naar haar vermogen hem uit zijn sleur te slingeren) uiteindelijk toch kiest voor zijn carrière. 

ze gaat terug naar haar verzonken wereld, naar haar ‘eenzaamheid waarin niemand haar kan volgen’, schrijft hermsen. 

en: 
de kunst is, in de woorden van undine, een poging om over de schaduwkant van het bewustzijn te spreken: ‘als er niets meer in je opkwam over je leven, sprak je heel waar, maar ook alleen dan. dan traden alle wateren buiten hun oevers, de rivieren stegen en de zee was een machtige zucht. zij sloeg, sloeg en beukte en rolde tegen de aarde, zodat haar lippen drogen van wit en schuim. 

misschien ben ik er wel bang voor dat undine alles is dat ik ben, heb: hermsen zweert dat ‘we altijd op z’n minst met zijn tweeën zijn’: ze bedoelt dat ieder mens zowel een undine als de roeper in de geest huisvest maar ik ben er niet zo zeker van. 

* 

het litteken op mijn achterhoofd, waar ik vorig jaar een hersenschudding op viel, begint soms wild te kloppen. zo nu ook. ik ben geïnteresseerd in oude wonden die om een of andere reden iets lijken te willen vertellen. is het slechts de koude lucht die door mijn wijd openstaande ramen naar binnen stroomt? 

* 

wij zijn allen hans, beweert hermsen, die van zichzelf vervreemde mens die undine roept. en als zij dan komt, confronteert ze ons met alles wat we verloren hebben en toont ze ons dat we een vreemdeling zijn waar we dachten thuis te zijn. 


26.08.2025 

de zomer is voorbij. het is nog zomer, maar de zomer is voorbij. 
in de ochtend is het herfst, in de avond is het herfst. 

(het enige nadeel van de herfst is het verdwijnen van de zwaluwen.) 

eindelijk weer eens gulzig naar wolken kunnen turen, vandaag. wild en weelderig. 
gezwier. 
zoals de beweging van boomtakken, en de richting waarin ze krullen zodat de bladeren (stuk voor stuk) kunnen wijzen naar hun hemel; halve willekeur, zoals vallende bladeren van populieren momenteel, en de plek waar ze blindelings op het fietspad neerkomen—het lijkt zonder reden, zonder betekenis, want zonder moeite?, maar het is zo mooi, en beauty = meaning— 

overal groenbemesters waar eerder tulpen stonden. overal boerenzwaluwen waar bladrammenas en koolzaad en bijenbrood en tagetes bloeit. 

de zomer verdwijnt en ik lijk weer wakker te worden. 

*

de atmosfeer in de avond. door dezelfde lucht bewegen. de keuze juist deze avond, terwijl. omdat? 

(kan ik leren genoeg woorden te gebruiken, ik bedoel woorden dun te zaaien/ te schrijven over iets in een soort taal die overeenkomt met het elementale van buiten; weerklank slechts mogelijk als ervaring wordt ingezet.

tegelijkertijd: kan ik leren te communiceren met mijn lijf zodat ik kan worden begrepen door iemand die misschien wel al net zo vertrouwd is met miscommunicatie (teleurstelling?)—zodat niet onzichtbaar blijft wat eigenlijk niet verloren mag gaan. (want: schoonheid).) 

ik bedoel: was er bedoeling. 
of was het toeval. 
maar wat is toeval. 

*

in de strijd tussen het mogelijke en het onmogelijke vergroten wij onze mogelijkheden.